Türkiye'de modernleşme ve din etkileşimi ekseninde kadınların kurban tahayyülü

Özet

Bu araştırma, Türkiye'de yaygın olarak gerçekleştirilen ve kültürel niteliği haiz kurban ibadetinin hangi sıklıkla ve nasıl gerçekleştirildiğini, modernleşme sonucu değişen mekânlardan, imkânlardan, hayat tarzlarından ve taleplerden nasıl etkilenildiğini anlamak amacıyla İstanbul ve Trabzon'da ikamet eden yirmi kadın katılımcıyla nitel araştırma stratejilerinden derinlemesine mülâkat yöntemi ve yarı yapılandırılmış mülâkat sorularıyla yorumsamacı ve inşacı metodolojik paradigmalara dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma bağlamında son yıllarda çok gündemde olan bilhassa sivil toplum kuruluşları aracılığı ile bağış yoluyla/vekaleten kurban kesiminin neden tercih edildiği veya edilmediği, ne tür olumlu veya olumsuz etkileri olduğu ve geleneksel yöntemle kurban kesimi düşüncesine yaklaşımların modern anlamda yaşanan gündelik hayat içerisinde kendileriyle görüşülen katılımcıların zaviyesinden seyri anlaşılmaya çalışılmıştır. Mülâkat kümesine dâhil olan katılımcıların aktarımları bağlamında sivil toplum kuruluşları aracılığı ile kurban kesiminin yaygın bir şekilde mücbir ya da ihtiyarî sebepleri olan bireyler için makul bir çözüm yolu teşkil ettiği görülmektedir. Bireylerin modern, seküler ve kentli hayat akışları içerisinde kurban ibadetlerini yerine getirebiliyor olmaları, bir yandan bu ibadeti daha kolay şekilde gerçekleştirip diğer yandan fayda-maliyet tavırları çerçevesinde kurban kesimine ayrılacak vaktin ve/veya meblağın rasyonel olarak farklı bir şekilde değerlendirdiklerini ortaya çıkarmıştır. Bu ve benzeri biçimde düşünenlerin aksine, hâlâ geleneksel yöntemle kurban kesimini önemseyen, kesinlikle ihmal edilmemesi ve arkadan gelen nesle aktarılması gerektiğini düşünen bireylerin araştırma örneklemine dâhil olması dikkati çeken bir durum olarak ortaya çıkmıştır. Anahtar Sözcükler: Kurban, Modernleşme, Sekülerleşme, Kadın, Bağış/Vekâlet