Tanzimat'tan Cumhuriyet'e mekteplerde ahlâk eğitim ve öğretimi

Özet

Tanzimat'tan sonra, Batılılaşmanın ancak eğitimle gerçekleşebileceği düşüncesi ağırlık kazanmış; mekteplerde okutulacak derslerin ve ders kitaplarının devlet eliyle belirlenmesi eğitim politikası olarak gerekli görülmüştür. Ders programlarında yapılan düzenlemelerden biri, ahlâk dersi ile alakalıdır. Tanzimat döneminde mektep programlarında dinî derslerin yanı sıra müstakil olarak ahlâk dersine yer verilmiş; bu derse yönelik ders kitapları hazırlanmıştır.İki bölümden oluşan araştırmamızda ahlâk derslerinin mektep programlarında yer alma süreci ve ahlâk ders kitaplarının usûl ve muhtevasını ortaya konulmuştur. Bu çerçevede öncelikle ilköğretim ve ortaöğretim kademesindeki mektepler ele alınmış; daha sonra öğretmen yetiştiren mektepler, Mekteb-i Mülkiye ve Kız Sanayi Mekteplerinin programları incelenmiştir. Ahlâk dersine yönelik yazılmış ve mekteplerde ders kitabı olarak okutulmuş 56 eserin tanıtımı yapılmıştır. Tanzimat sonrasında Osmanlı eğitim kurumlarındaki din eğitim ve öğretimi ile ilgili birçok çalışma yapılmış olmakla birlikte ahlâk dersleri ve ahlâk ders kitapları hakkında doktora seviyesinde bir çalışmanın bulunmaması, araştırmamızın önemini ortaya koymaktadır.